سواد بصری؛ قاتلِ خاموشِ اعتبار دانشگاه و سازمان (روابط عمومی راهبردی – قسمت ۲۱)

مقدمه: یک تصویر، گویاتر از هزار بیانیه

یک ضرب‌المثل قدیمی چینی می‌گوید: «یک تصویر، ارزشمندتر از هزار کلمه است.»

اما در دنیای روابط عمومی و برندینگ سازمانی، باید این جمله را کمی بی‌رحمانه‌تر بازنویسی کنیم: «یک تصویر بد، مخرب‌تر از هزار دشمن است.»

بسیاری از دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و سازمان‌های ما، سالانه میلیاردها تومان صرف برگزاری همایش‌های علمی، افتتاح پروژه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی می‌کنند. اما در نهایت، خروجیِ رسانه‌ایِ این همه هزینه، چند عکسِ تاریک، بی‌کیفیت، کج و نامرتب است که در سایت یا کانال منتشر می‌شود.

در قسمت بیست و یکم، به سراغ یکی از مهم‌ترین و مغفول‌ترین مهارت‌های روابط عمومی می‌رویم: «سواد بصری» (Visual Literacy).

مغز انسان: پردازشگرِ تصویر

چرا «فرم» و «تصویر» تا این حد مهم است؟ پاسخ در بیولوژی مغز ماست.

مغز انسان تصاویر را ۶۰ هزار برابر سریع‌تر از متن پردازش می‌کند. وقتی مخاطب (دانشجو یا استاد) وارد کانال خبری دانشگاه می‌شود، قبل از اینکه تیتر خبر را بخواند، در کسری از ثانیه بر اساس کیفیت عکس قضاوت می‌کند.

• عکس تاریک و بی‌کیفیت -> پیام ناخودآگاه: این سازمان افسرده، بی‌نظم و غیرحرفه‌ای است.
• عکس روشن و حرفه‌ای -> پیام ناخودآگاه: این سازمان پویا، معتبر و دقیق است.

اگر محتوای شما طلا باشد اما بسته‌بندی بصری آن (عکس، فونت، رنگ) ضعیف باشد، مخاطب اصلاً آن را «نمی‌بیند» که بخواهد قضاوت کند.

گناهان کبیره در عکاسی خبری دانشگاهی

بیایید چند خطای رایج که اعتبار دانشگاه‌ها را نابود می‌کند مرور کنیم:

۱. میزهای شلوغ و نامرتب:

عکس از جلسه هیئت رئیسه منتشر می‌شود، اما روی میز پر از پوست میوه، بطری‌های نیمه‌خالی آب معدنی و دستمال‌کاغذی مچاله است! این تصویر، فریاد می‌زند که «اینجا بی‌نظمی حاکم است». وظیفه روابط عمومی، تمیز کردن کادر (Cleaning the Frame) قبل از شاتر زدن است.

۲. زاویه‌های تحقیرآمیز یا مضحک:

عکاسی از بالا که افراد را کوچک نشان می‌دهد، یا عکاسی از پایین که بینی افراد را بزرگ نشان می‌دهد! یا ثبت لحظه‌ای که سخنران دهانش کج شده یا چشمانش بسته است. انتشار چنین عکس‌هایی، ترور شخصیت مدیران است.

۳. عکس‌های پشت‌سر و جمعیت خالی:

انتشار عکس از سالن همایشی که ردیف‌های اول آن خالی است، یا عکاسی از پشت سرِ سخنران که فقط کتِ او معلوم است.

زبانِ بدن و چیدمان (Mise-en-scène)

سواد بصری فقط عکاسی نیست؛ «کارگردانی صحنه» است.

مدیر روابط عمومی باید قبل از شروع جلسه یا همایش، چیدمان را بررسی کند:

• آیا پرچم ایران در جای درست (سمت راست سخنران) قرار دارد؟
• آیا نور کافی است؟
• آیا بنر پشت سر صاف است؟

این جزئیات، «پیام‌های غیرکلامی» (Non-verbal Cues) قدرتمندی می‌فرستند. یک دانشگاه تراز، باید در تصاویرش «اقتدار»، «نظم» و «علم» موج بزند.

نتیجه‌گیری: استخدامِ نگاه، نه فقط دوربین

برای ارتقای سواد بصری سازمان، لزوماً نیاز به دوربین‌های چند صد میلیونی نیست. نیاز به «نگاه حرفه‌ای» است.

مدیران روابط عمومی باید بدانند که عکاس و گرافیست، «تکنسین» نیستند؛ آن‌ها «مهندسانِ تصویرِ ذهنی» سازمان هستند. اگر برای هر کاری بودجه ندارید، برای بخش بصری بودجه بگذارید. چون در عصر اینستاگرام و پلتفرم‌های تصویری، سازمانی که «زشت» دیده شود، «ناکارآمد» تلقی می‌شود.